Axé Capoeira bugün dünyanın en büyük capoeira gruplarından biri. Grubun okulları Kanada’dan Brezilya’ya, Avrupa’dan Asya’ya otuzdan fazla ülkede ders veriyor. Türkiye’deki Axé Capoeira grupları da bu ailenin bir parçası.
Grubun hikâyesi, Brezilya’nın kuzeydoğusundaki liman şehri Recife’de, yoksul bir mahallede büyüyen bir çocukla başlıyor. Bu yazıda Axé Capoeira’nın kurucusu Mestre Barrão’nun hayatını ve grubun nasıl dünyaya yayıldığını anlatıyoruz.
Recife’de bir çocukluk
Mestre Barrão’nun asıl adı Marcos da Silva’dır. 1961’de Recife’de, yoksul bir ailede doğdu. Recife, frevo ve maracatu gibi müzik ve dans gelenekleriyle bilinen, köklü bir capoeira geçmişi olan bir şehirdir. Pernambuco capoeirası, Bahia’dakinden farklı olarak kendi sokak geleneğiyle gelişmişti.
Marcos, 1974’te Mestre Pirajá’nın yanında capoeiraya başladı. Kaynaklara göre sokak capoeirasının inceliklerini de Mestre Teté’den öğrendi. Yani hem akademide disiplinli bir eğitim aldı hem de sokak rodasının kültürünü tanıdı.
Ustası: Mestre Pirajá
Mestre Pirajá, Recife’de capoeira öğreten ve pek çok öğrenci yetiştiren bir ustaydı. Hocalar masasının bulduğu kaynaklara göre Pirajá’nın Recife’deki çalışmaları ve öğrencileri, Pernambuco capoeirası üzerine yazılmış bir cordel metnine de konu oldu. Cordel, Brezilya’nın kuzeydoğusunda halk şiirlerinin ucuz kitapçıklar hâlinde basıldığı bir gelenektir; capoeira tarihinin bir kısmı da bu kitapçıklarda yaşar.
Barrão’ya 1987’de birinci derece mestre unvanını veren de Mestre Pirajá oldu.
1982: şampiyona ve Axé’nin doğuşu
1982’de genç Marcos, kendini en iyi rakiplerle sınamak için Rio de Janeiro’daki ulusal capoeira şampiyonasına katıldı. Kaynaklarda bu şampiyonada kazandığı başarının ardından önüne okullarda, toplum merkezlerinde ve üniversitelerde ders verme fırsatlarının açıldığı anlatılır.
Aynı yıl, 1982’de, Recife’de Grupo Axé Capoeira’yı kurdu. Axé, Yoruba kökenli bir kelimedir; Afro-Brezilya kültüründe güç, enerji ve iyi dilek anlamında kullanılır. Rodada ve selamlaşmada sık duyduğunuz “Axé!” de buradan gelir.
Axé Capoeira, Capoeira Regional ve Angola’nın mirasını birlikte taşıyan çağdaş (contemporânea) bir yaklaşımla öğretir. İki stilin farkını Angola ve Regional yazımızda anlattık.
Kanada’ya yolculuk
1990’da Mestre Barrão, Kuzey Amerika’daki uluslararası çocuk festivallerinde gösteri yapmaya davet edildi. Bu davet onu Vancouver Uluslararası Çocuk Festivali’ne götürdü. Kısa bir süre İtalya’da ders verdikten sonra 1992’de Kanada’ya yerleşti ve Vancouver’da ders vermeye başladı.
Vancouver zamanla grubun uluslararası merkezi oldu. Kanada’da açılan ilk capoeira akademilerinden biri Axé’nin Vancouver akademisidir. Barrão’nun Kuzey Amerika’daki ilk öğrencilerinden biri bugün de grubun eğitmenlerinden. Grubun Vancouver’daki merkez akademisini bugün Barrão’nun oğlu Contramestre Barrãozinho yürütüyor; Mestre Barrão ise kaynaklara göre 2007’de memleketi Recife’de de bir akademi açtı.
Müzik ve tanınma
Axé Capoeira’yı tanınır kılan şeylerden biri müziğidir. Mestre Barrão ve grup on albüm kaydetti; bazılarında Mestre Burguês, Mestre Acordeon ve Mestre Tonho Matéria gibi ustalar konuk oldu. Barrão’nun yazdığı şarkılar bugün farklı grupların rodalarında da söyleniyor. Şarkı sözlerini Müzik sayfamızda bulabilirsiniz.
2000’de Curitiba’da düzenlenen ve yüzyılın öne çıkan capoeiristalarının anıldığı bir buluşmada ustalar Mestre Barrão’yu yüzyılın büyük capoeiristaları arasında saydı. Grup, uluslararası buluşmaları ve gösteri videolarıyla da capoeiranın tanıtımına katkı sağladı.
Dünyaya yayılış ve Türkiye
Bugün Axé Capoeira’nın okulları Kanada, Brezilya, ABD, Meksika, Kolombiya, Peru, Fransa, Birleşik Krallık, Çekya, Polonya, İsveç, Rusya, Belarus, Kazakistan, Azerbaycan, Çin, Japonya, Angola ve Türkiye gibi pek çok ülkede. Grup on binden fazla üyeden söz ediyor.
Türkiye’de Axé Capoeira uzun yıllardır İstanbul, Ankara, Bursa ve başka şehirlerde ders veriyor; her yıl batizado ve festivaller düzenleniyor. Grubumuzu Grupo Axé ve Mestre Barrão sayfalarımızda daha yakından tanıyabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Axé kelimesi ne anlama geliyor?
Yoruba kökenli bir kelimedir; Afro-Brezilya kültüründe güç, enerji ve iyi dilek anlamında kullanılır. Capoeirada selamlaşma ve iyi dilek olarak da söylenir.
Axé Capoeira Angola mı, Regional mı?
Axé, iki stilin mirasından beslenen çağdaş (contemporânea) bir gruptur. Rodada çalınan ritme göre oyun yavaş ve yere yakın ya da hızlı ve açık oynanır.
Mestre Barrão’nun ustası kimdir?
Recife’de capoeiraya 1974’te Mestre Pirajá ile başladı ve 1987’de mestre unvanını ondan aldı.
Axé ailesine katılın
Recife’de başlayan bu hikâye bugün Türkiye’deki salonlarda devam ediyor. Axé Capoeira Türkiye gruplarında ilk ders ücretsiz deneme dersidir. Axé!
Devamını okuyun
Capoeiraya yeni mi başlıyorsunuz? Capoeira nedir, nasıl oynanır? rehberimizle başlayabilirsiniz.
Ücretsiz deneme dersi için bize ulaşın
Ders saatleri ve salonlar için şehrinizin sayfasına bakın: İstanbul, Ankara, Bursa, Antalya, Trabzon, Sinop, Şanlıurfa. Axé!